2. Januar

De 2. Januar is in’n Gregoriaanschen Klenner de 2. Dag in’t Johr.

Wat passeert is

Politik un Sellschop

• 366: De Alemannen kommt över den Rhien un dringt in’t Röömsch Riek vör.
• 1526: De Bremer Prediger Johann Bornemacher warrt up'n Brandstapel in Veern as en Ketter verbrennt.
• 1776: In Österriek warrt dör de Kaiserin Maria Theresia de Folter afschafft.
• 1788: Georgia ratifizeert as 4. Bunnststaat de Verfaten von de USA.
• 1905: In’n Russ’sch-Japanschen Krieg kapituleert de russ’sch Fasten Port Arthur na 157 Daag Belagern.
• 1907: In Frankriek gült af nu dat al 1905 beslotene Gesett över de Trennen von Kark un Staat.
• 1922: De Halfinsel Krim verklort ehr Unafhangigkeit.
• 1922: De Kommunistsche Partei von Chile warrt grünnt.
• 1933: De USA beennt jümmer Besetten von Nicaragua un teht jümmer Militär af.
• 1942: De 39. sowjetsch Armee brickt dör de Oostfront von de 9. düütschen Armee.
• 1942: De britsche Kronkolonie Singapur warrt von de Japaners bombadeert.
• 1945: Nürnbarg warrt dör en Bombenangreep von de Alliierten düchtig, de Oltstadt meist ganz twei maakt.
• 1955: De Bunnswehr warrt grünnt.
• 1958: In Berlin fangt dat Bunnskartellamt sien Arbeid an.
• 1958: In Flensborg warrt dat Verkiehrszentralregister (Vekiehrssünnerkartei) in Betrieb nahmen.
• 1959: Fidel Castro rückt mit sien Truppen in Havanna, de Hööftstadt von Kuba in.
• 1965: De eerste Slacht twüschen Vietnam un den Vietcong.
• 1971: De USA ünnersecht Warf för Zigaretten nu ok in’n Rundfunk.
• 1974: Carlos Arias Navarro warrt as nieg Ministerpräsident von Spanien vereidigt.
• 1984: RTL plus fangt von Luxemborg ut an to sennen (Privatfeernsehn).
• 1989: Ranasinghe Premadasa warrt nieg Staatspräsident von Sri Lanka.
• 1988: In Hong Kong brickt de Vagelgripp ut.
• 2002: Levy Mwanawasa warrt nieg Staatspräsident von Sambia.
• 2002: Eduardo Duhalde warrt nieg Staatspräsident von Argentinien.

Weertschop

• 1882: John D. Rockefeller grünnt in New York in de USA den Standard Oil Trust, en Bulten (Trust) vun 40 Ööl-Sellschuppen.
• 1909: De Düütsche Riekspost föhrt in Berlin den Postcheck to’n Betahlen ahn Bargeld in.
• 1939: De Postsparkassendeenst warrt in ganz Düütschland inföhrt.
• 1952: Bi Ford in Köln warrt de eersten Autos maakt.
• 1965: in Syrien warrt mehr as 100 Industrieünnernehmen verstaatlicht.

Kunst, Kultur un Bowark

• 1843: De Oper Der fliegende Holländer von Richard Wagner warrt in Dresden ooropföhrt.
• 1908: John D. Rockefeller spendt an de von em grünnte University of Chicago um un bi 2,2 Mio. US$.
• 1908: De Oper Ein Wintermärchen von Karl Goldmark warrt in Wien ooropföhrt.
• 1931: De Speelfilm Emil und die Detektive von Gerhard Lamprecht na den Roman von Erich Kästner hett Premiere.
• 1950: Guatemala slutt sik an de UNESCO an.
• 1976: In Florenz warrt in de San-Lorenzo-Basilika Fresken freeleggt, de villicht von Michelangelo sünd.
• 1990: Anselm Kiefer kriggt den Kunstpries von de Wolf-Stiftung för dit Johr.

Wetenschoppen un Technik

• 1901: Sigmund Freud publizeert siene Arbeid „Zur Psychopathologie des Alltagslebens“.
• 1955: De Inka-Tempel Paititi warrt von Hans Ertl in der Ümgegend von’n Rio Chinijo opdeckt.
• 1959: Der sowjetsche Ruumsond Lunik 1 flüggt to’n Maand.
• 1984: In’n Süüdwesten von Kairo warrt de Överresten von en 32 Mio. Johr olt Deertenoort funnen, de as gemeensam Vörfohren von Minschen un Apen gült: Aegyptopithecus zeuxis.
• 2004: De NASA-Sond Stardust fangt to’n eersten mal Kometenstoff in’n Weltruum in.

Katastrophen

• 1921: Dat spaansch Dampschipp Santa Isabell geiht vör Galizien ünner. 213 Minschen kommt üm’t Leven.
• 1932: Im russ’schen Kasan kommt bi en Iesenbahnunglück 65 Lüüd üm, 131 nehmt Schaden.
• 1971: Bi en Footballspeel in Glasgow twüschen de Heimmannschoppen Rangers un Celtic brickt en Tribün tosamen. 66 Tokiekers kommt dorbi to Dood.
• 2006: En Iesloophall in Bad Reichenhall brickt tohopen un köst 15 Minschen dat Leven. Meist to glieken Tiet kommt dor ok dree Minschen dör en Lawien üm.

Boren

• 1777: Christian Daniel Rauch, düütsch Bildhauer.
• 1800: Carl Friedrich Plattner, düütsch Hüttenkunnig un Chemiker.
• 1814: Luise Mühlbach, düütsch Schrieverin.
• 1822: Rudolf Julius Emanuel Clausius, düütsch Physiker.
• 1861: Wilhelm Bölsche, düütsch Schriever un Naturforscher.
• 1870: Ernst Barlach, düütsch Schriever, Tekner un Bildhauer.
• 1889: Albert Breyer, poolsch-düütsch Schoolmeester un Ethnograf († 1939)
• 1900: Leslie Copus Peltier, US-amerikaansch Astronom.
• 1920: Isaac Asimov, US-amerikaansch Biochemiker un Science-Fiction-Schriever.
• 1929: Horst Drescher, düütsch Schriever.
• 1937: Martin Lauer, düütsche Lichtathlet.
• 1938: Hans Herbjørnsrud, norweegsche Schriever
• 1947: Thomas Zacharias, düütsch Lichtathlet, weer bi Olympia
• 1947: Ute Erdsieg-Rave, düütsch Politikerin un Ministerin in Sleswig-Holsteen.
• 1964: Onno Falkena, westfeesch Journalist
• 1964: Ingo Anderbrügge, düütsch Footballspeler.

Storven

• 1861: Friedrich Wilhelm IV., König von Preußen.
• 1884: Johann Gerhard Oncken, Baptistenpaster (* 1800).
• 1892: George Biddel Airy, britsch Astronom, Mathematiker un Eerdphysiker.
• 1950: Emil Jannings, düütsch Schauspeler.
• 1951: Paul Münch, Pälzer Mundoortdichter.
• 1960: Fausto Coppi, italiensch Radrennfohrer.
• 1968: Cuno Hoffmeister, düütsch Astronom un Eerdphysiker.
• 1999: Rolf Liebermann, Swiezer Komponist un Intendant.